W całym województwie kujawsko-pomorskim trwa odśnieżanie. Żadna jednostka samorządu terytorialnego nie wykazała dotychczas wyczerpania możliwości i nieskuteczności działań już podjętych w zakresie odśnieżania. W związku z częstymi pytaniami dotyczącymi możliwości użycia wojska informujemy:
Użycie Sił Zbrojnych do wsparcia działań układu niemilitarnego w oparciu o art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. 2007.89.590 z późn. zmianami), jest zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy, szczególną formą aktywności wojska, którą warunkują określone przesłanki. Naczelną z nich, uzasadniającą użycie wojska, jest wystąpienie sytuacji kryzysowej, którą definiuje art. 3, ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Sytuacja kryzysowa, w myśl przywołanego artykułu, to taka sytuacja, która skutkuje powstaniem istotnych zakłóceń w funkcjonowaniu systemów i instalacji ważnych dla zabezpieczenia dostaw energii cieplnej, energii elektrycznej, paliw, zaopatrzenia w żywność i napoje, a także zakłóceniami i ograniczeniami w funkcjonowaniu szkolnictwa, transportu oraz pracy administracji publicznej. Skala i zasięg tych zakłóceń muszą stwarzać realne zagrożenie dla ciągłości i sprawności życia społecznego i gospodarczego na terenie objętym zagrożeniem, a ich usunięcie siłami i środkami pozostającymi w gestii administracji publicznej – jest niemożliwe w optymalnym, z punktu widzenia bezpieczeństwa osób i środowiska naturalnego terminie.
Z wnioskiem o wsparcie działań ze strony wojska może się zwrócić do Wojewody każda jednostka samorządu terytorialnego. Wojewoda, który zgodnie z przywołaną ustawą jest jedynym organem uprawnionym do wystąpienia do Ministra Obrony Narodowej o wydzielenie sił i środków wojskowych do wsparcia realizowanych na terenie województwa działań ratowniczych, rozpatruje wniosek pod kątem jego zasadności. W pierwszej kolejności oceniany jest wpływ sytuacji kryzysowej i jej skutków na bezpieczeństwo ludzi i środowiska, a następnie sprawdzane jest, czy wykorzystany przez wnioskodawców do działań był lub jest cały potencjał sił i środków ratowniczych.
Należy przypomnieć, że zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym, wojewódzki system zarządzania kryzysowego jest wielostopniowy, w ramach którego wyższy szczebel administracji publicznej wspiera i koordynuje działania realizowane na szczeblu niższym. Wyczerpanie możliwości lub wykazanie nieskuteczności działań podejmowanych dotychczas przez administrację publiczną i podległe jej służby i straże uzasadnia dopiero wystąpienie Wojewody do Ministra Obrony Narodowej. Działanie z pominięciem ww. zasad – tj. wielostopniowości jest naruszeniem prawa.
Należy podkreślić, że użycie w charakterze wsparcia potencjału wojskowego, nie może być skutkiem błędnego planowania działań ratowniczych przez odpowiedzialny za nie podmiot, ani także sposobem na obniżenie ich kosztów. Pokrywa śnieżna jest takim samym problemem dla wszystkich 144 gmin i 5 gmin miejskich województwa kujawsko-pomorskiego.
Wojewoda Kujawsko-Pomorski, zgodnie z ustaleniami dokonanymi z Szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy, weryfikuje każdy wniosek o użycie Sił Zbrojnych, uwzględniając wyżej wymienione przesłanki. W sytuacji, kiedy w tej ocenie nie zachodzą uwarunkowania uzasadniające użycie wojska do wsparcia działań układu niemilitarnego, wskazuje wnioskodawcy w oparciu o zasady zawarte w planach zarządzania kryzysowego, inne sposoby skutecznego zrealizowania działań.
Żaden z samorządów dotychczas nie zwrócił się o pomoc do wyższego szczebla administracji – np. miasto do powiatu, chociaż to starosta (na podstawie art. 17 ustawy o zarządzaniu kryzysowym “jest organem właściwym w sprawach zarządzania kryzysowego na obszarze powiatu”). Przesłanki uzasadniające użycie wojska nie zostały spełnione. Podkreślić należy, że żaden z wnioskodawców nie wykazał wyczerpania możliwości i nieskuteczności działań już podjętych w zakresie odśnieżania, ani że trudna sytuacja stała się przedmiotem wystąpienia do odpowiedniego starosty. Dotychczas złożone do Wojewody wnioski nie zawierały informacji potwierdzającej użycie wszystkich dostępnych niemilitarnych środków. Monitoring prowadzony na bieżąco przez Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego nie wykazał, że u 2 wnioskodawców wystąpiły inne niż w pozostałych 142 gminach i 5 gminach miejskich utrudnienia spowodowane opadami śniegu. Ponadto, WCZK ustaliło i poinformowało wnioskodawców, że na ich terenie znajduje się sprzęt możliwy do wykorzystania w akcji usuwania śniegu.
